Bir web sitesi yaptırmak, bir dükkân kiralamaya benzer. Vitrin güzel görünüyor diye hemen imzalarsanız, sonradan çatının aktığını ya da anahtarın sizde olmadığını öğrenebilirsiniz. Web sitesi yaptırırken sorulması gereken doğru sorular, bu sürprizlerin çoğunu baştan önler. Bu rehberde bir ajansla ya da serbest çalışan bir yazılımcıyla görüşürken sormanız gereken 12 soruyu ve iyi bir cevabın neye benzemesi gerektiğini anlatıyoruz.
Web sitesi yaptırırken neden doğru soru önemli?
Web sitesi yaptırırken yaşanan sorunların çok büyük kısmı teknik değil, beklenti farkından doğar. İşletme sahibi bir şey bekler, siteyi yapan başka bir şey anlar. Teslimden sonra “bu da dahil değil miydi?” sorusu ortaya çıkar.
Doğru sorular bu belirsizliği ortadan kaldırır. Ayrıca karşınızdaki kişinin işini ne kadar ciddiye aldığını da gösterir. Net ve açık cevap veren biri, genellikle süreci de aynı netlikle yönetir.
Web sitesi yaptırırken sorulacak 12 soru
1. Alan adı ve hosting kimin adına alınacak?
Bu, listenin en önemli sorusu. Alan adı (sitenizin adresi) ve hosting (sitenin durduğu sunucu) hesabı mutlaka işletmenizin adına olmalı. Giriş bilgileri de sizde bulunmalı.
Siteyi yapan kişinin adına alınan bir alan adı, iş ilişkisi bittiğinde ciddi sorun çıkarabilir. Yıllardır kartvizitinizde yazan adres, bir anda kontrolünüz dışında kalabilir.
2. Site hangi altyapıyla yapılacak?
WordPress gibi yaygın bir içerik yönetim sistemi mi, özel yazılmış bir sistem mi, yoksa hazır bir site kurucu mu kullanılacak? Her birinin avantajı ve sınırı var.
Burada sorulacak asıl soru şu: Yarın bu kişiyle çalışmayı bıraksam, siteyi başka biri devralabilir mi? Yaygın bir altyapı, size bu esnekliği verir.
3. Tasarım hazır şablon mu, size özel mi?
İki yaklaşım da meşru, ama ne aldığınızı bilmeniz gerekir. Hazır şablon daha hızlı ve ekonomiktir, ama sitenizin başka yüzlerce siteye benzeme ihtimali vardır. Özel tasarım markanıza özgüdür, ama daha fazla zaman ister. Teklifte hangisinin yapılacağı açıkça yazmalı.
4. Site mobilde nasıl görünecek?
Ziyaretçilerinizin büyük kısmı sitenize telefondan girecek. Tasarım aşamasında mobil görünümü de görmek istediğinizi söyleyin. “Mobil uyumlu” ifadesi yeterli değil. Telefonda menünün, formların ve iletişim butonlarının nasıl çalışacağını sorun.
5. İçerikleri kim hazırlayacak?
Metinler ve fotoğraflar, web sitesi projelerinde en sık geciken kısımdır. Metinleri siz mi yazacaksınız, ajans mı hazırlayacak? Fotoğraf çekimi dahil mi? Bu sorunun cevabı hem takvimi hem de bütçeyi doğrudan etkiler.
6. Site Google’a uygun kurulacak mı?
Web sitesi yaptırırken SEO sonradan eklenecek bir süs değil, temelden kurulması gereken bir yapıdır. Her sayfanın kendine ait başlığı ve açıklaması olacak mı? Site hızlı açılacak mı? Google Search Console kurulumu yapılacak mı? Eski bir siteniz varsa, eski adreslerden yenilerine yönlendirme yapılacak mı?
7. Sitenin hızı ve güvenliği nasıl sağlanacak?
SSL sertifikası (adres çubuğundaki kilit) dahil mi? Görseller optimize edilecek mi? Güvenlik güncellemeleri kimin sorumluluğunda? Yavaş ya da güvensiz bir site, en güzel tasarımı bile işe yaramaz hâle getirir. Teslimden önce sitenin telefonda ne kadar sürede açıldığını birlikte ölçmeyi teklif edin.
8. Teslimden sonra içeriği kendim değiştirebilecek miyim?
Bir kampanya duyurusu, yeni bir ürün ya da değişen bir telefon numarası için her seferinde ajansı aramak zorunda kalmak istemezsiniz. Hangi içerikleri kendinizin düzenleyebileceğinizi, bunun için eğitim verilip verilmeyeceğini sorun.
9. Bakım ve destek nasıl işleyecek?
Bir web sitesi teslim edildiği gün bitmez. Altyapı ve eklentilerin güncellenmesi, yedeklerin alınması, bir sorun çıktığında müdahale edilmesi gerekir. Teslimden sonraki destek süresi ne kadar? Sonrasında bakım nasıl yürüyecek? Bir sorun bildirdiğinizde ne kadar sürede dönüş yapılacak?
10. Yedekler nerede tutulacak?
Bir saldırı, hatalı bir güncelleme ya da yanlışlıkla silinen bir sayfa, yedeği olmayan bir siteyi günlerce kapalı bırakabilir. Yedeklerin ne sıklıkla alındığını, nerede saklandığını ve geri yüklemenin ne kadar sürdüğünü sorun.
11. Daha önce yaptığınız işleri görebilir miyim?
Yayında olan, gerçek ve çalışan siteleri görmek isteyin. Sitelerin telefonda nasıl açıldığına, hızlarına ve formlarının çalışıp çalışmadığına kendiniz bakın. Mümkünse o işletmelerden biriyle konuşun. Onlara sürecin nasıl geçtiğini, teslim tarihine uyulup uyulmadığını ve teslimden sonra bir sorun çıktığında nasıl destek aldıklarını sorun. Bir ekibin gerçek karakteri, işler planlandığı gibi gitmediğinde ortaya çıkar.
12. Süreç ve takvim nasıl işleyecek?
Projenin aşamaları neler? Hangi aşamada sizden onay beklenecek? Kaç revizyon hakkınız var? Teslim tarihi ne? Bu bilgilerin yazılı olarak bir teklif ya da sözleşmede yer alması, iki taraf için de güvencedir. Sözlü verilen sözler aylar sonra farklı hatırlanabilir; yazılı bir takvim ise herkesin aynı sayfada kalmasını sağlar.
Web sitesi yaptırırken dikkat edilmesi gereken uyarı işaretleri
Görüşme sırasında şu durumlarla karşılaşırsanız iki kez düşünün:
- Alan adı ve hosting bilgilerinin size verilmeyeceğinin söylenmesi.
- “Bir haftada Google’da ilk sıradasınız” gibi garanti vaatleri. Kimse Google sıralamasını garanti edemez.
- Teklifin kapsamının belirsiz olması, “her şey dahil” denip ayrıntı verilmemesi.
- Daha önce yapılmış hiçbir çalışan sitenin gösterilememesi.
- Teslimden sonrası hakkında hiçbir bilgi verilmemesi.
Bu işaretlerden biri tek başına her zaman kötü niyet anlamına gelmez, ama netleştirilmesi gereken bir konu olduğunu gösterir.
Web sitesi yaptırırken teklifler nasıl karşılaştırılır?
Birden fazla teklif almak iyi bir alışkanlık. Ama teklifleri yalnızca en alttaki toplam rakama bakarak karşılaştırmak, en sık yapılan hatalardan biri. Aynı adı taşıyan iki teklif, çok farklı işleri kapsayabilir.
Web sitesi yaptırırken tekliflerde nelere bakmalı?
Teklifleri yan yana koyduğunuzda şu başlıkları tek tek karşılaştırın:
- Sayfa sayısı ve kapsam: Kaç sayfa hazırlanacak? Blog, form, çoklu dil gibi özellikler dahil mi?
- Tasarım türü: Hazır şablon mu, özel tasarım mı?
- İçerik: Metin yazımı ve görsel hazırlığı teklifin içinde mi?
- SEO temeli: Sayfa başlıkları, site haritası, hız ve Search Console kurulumu yapılacak mı?
- Teslim sonrası: Ücretsiz destek süresi ne kadar, sonrasında bakım nasıl işleyecek?
- Yıllık giderler: Alan adı, hosting, ücretli eklenti ve lisans yenilemeleri kimin sorumluluğunda?
Bu tabloyu doldurduğunuzda, ilk bakışta pahalı görünen bir teklifin aslında çok daha fazla işi kapsadığını ya da ucuz görünen bir teklifin önemli kalemleri dışarıda bıraktığını görebilirsiniz. Web sitesi yaptırırken asıl soru “hangisi daha ucuz” değil, “hangisi işimi daha iyi görür” olmalı.
Bir de şu ayrıntıya dikkat edin: yıllık yenilenen kalemler. Web sitesi yaptırırken ilk yılın maliyetine odaklanmak kolaydır, ama alan adı, hosting ve lisanslar her yıl yenilenir. Toplam maliyeti en az birkaç yıllık düşünün.
Görüşmeye hazırlıklı gidin
Web sitesi yaptırırken sizin de hazırlıklı olmanız süreci hızlandırır. Görüşmeden önce şunları not edin:
- Sitenin amacı ne? Telefon araması mı, form mu, online satış mı?
- Hedef müşteriniz kim?
- Beğendiğiniz ve beğenmediğiniz birkaç site örneği.
- Sitede olmasını istediğiniz sayfalar.
- Mevcut logo, metin ve fotoğraflarınız.
Bu hazırlık, karşınızdaki kişinin size daha doğru bir teklif vermesini sağlar ve sonradan çıkabilecek “bunu bilmiyorduk” anlarını azaltır.
Sonuç
Web sitesi yaptırırken soru sormaktan çekinmeyin. İyi bir ekip, sorularınızdan rahatsız olmaz, aksine sizi doğru bilgilendirmek ister. Bu 12 soruyu bir kontrol listesi olarak kullanın, her görüşmede yanınızda bulundurun ve aldığınız cevapları mutlaka yazılı olarak isteyin.
Bu sorulara nasıl cevap verdiğimizi merak ediyorsanız kurumsal web sitesi hizmetimizi inceleyebilirsiniz. Teslim sonrası süreci nasıl yönettiğimizi ise bakım ve destek sayfamızda anlatıyoruz. Sitenizde hangi sayfaların olması gerektiğini görmek için kurumsal web sitesinde olması gereken 10 sayfa rehberimize de göz atabilirsiniz. Alan adı kayıtları hakkında genel bilgiye, alan adı sisteminin uluslararası düzenleyicisi ICANN’in sitesinden ulaşabilirsiniz.
