Bir müşteri telefonundan sitenize tıkladı. Ekran beyaz, sayfa açılmıyor, parmağı geri tuşuna gidiyor. Siz o ziyaretçiyi hiç görmediniz, çünkü sayfa yüklenmeden gitti. Site hızı tam olarak bu görünmez kaybın adı: reklama ya da arama sonuçlarına ödediğiniz emek, sayfa açılmadan boşa gidebilir.
Bu rehberde site hızının neden önemli olduğunu, ücretsiz araçlarla nasıl ölçüleceğini ve yavaşlığı gidermek için neler yapılabileceğini, jargon kullanmadan anlatıyoruz.
Site hızı neden bu kadar önemli?
Site hızı iki yerde işinize dokunur: ziyaretçide ve Google’da.
Ziyaretçi tarafı. İnsanlar bekletilmekten hoşlanmaz. Sayfa geç açılınca ya da düğmeye bastığında tepki vermeyince ziyaretçi başka bir siteye geçer. Google’ın geliştirici sitesi web.dev de hızlı yüklenen ve hızlı tepki veren sitelerin genellikle daha fazla etkileşim ve dönüşüm getirdiğini belirtiyor.
Google tarafı. Google, Core Web Vitals adı verilen sayfa deneyimi ölçülerinin, sıralama sistemlerinin ödüllendirmek istediği şeylerle örtüştüğünü söylüyor. Yani site hızı tek başına sizi birinci sıraya taşımaz. Konuyla ilgili, işe yarar bir içerik hâlâ en önemli unsurdur. Ama eşit içerikte iki siteden hızlı olanın avantajlı olması beklenir.
Kısacası hızlı bir site, aynı reklam ya da arama emeğinden daha fazla müşteri çıkarmanın en az görünen yoludur.
Google site hızını nasıl ölçüyor?
Google üç ölçüye bakıyor. İkisini bir benzetmeyle anlatalım: bir restorana girdiğinizi düşünün.
| Ölçü | Ne anlatıyor? | İyi sayılan değer |
|---|---|---|
| LCP (en büyük içeriğin görünmesi) | Restoranda menünün masaya gelme süresi | 2,5 saniye veya altı |
| INP (tepki süresi) | Garsona el kaldırınca gelme hızı | 200 milisaniyeden az |
| CLS (sayfa kayması) | Siparişiniz gelirken masanın ortasından kayan tabaklar | 0,1’den az |
Bu değerler Google’ın resmi yönergelerinden. LCP, sayfadaki en büyük görselin ya da başlığın ne zaman göründüğünü gösterir. INP, bir düğmeye ya da menüye dokununca sayfanın ne kadar çabuk tepki verdiğini ölçer. CLS ise sayfa yüklenirken içeriğin ansızın kayıp kaymadığına bakar. Siz tam butona basacakken reklam yüklenip her şeyi aşağı iterse, o kayma CLS’yi bozar.
Site hızı ölçümü: ücretsiz iki araç
İlk araç PageSpeed Insights. Sayfa adresinizi yazarsınız, rapor hem telefon hem bilgisayar için sonuç verir. Telefon sonucuna öncelik verin, çünkü ziyaretçilerin çoğu oradan gelir. Raporda iki tür veri görürsünüz: gerçek ziyaretçilerden toplanan veri ve test ortamında yapılan simülasyon. İkisi birbirinden farklı çıkabilir. Gerçek ziyaretçi verisi varsa ona güvenin.
İkinci araç Google Search Console. Core Web Vitals raporu, sitenizdeki hangi sayfaların iyi, hangilerinin sorunlu olduğunu gruplar hâlinde gösterir. Henüz kurmadıysanız Search Console rehberimize bakabilirsiniz.
Bir not: puana takılmayın. 100 almak şart değil. Önemli olan, yukarıdaki üç ölçüde “iyi” bölgesine girmek ve ziyaretçinizin sayfayı rahat kullanabilmesi.
Siteyi yavaşlatan 7 sık neden ve çözümü
Yavaş bir sitede çoğu zaman aynı birkaç suçlu çıkar. Sırasıyla bakalım.
- Çok büyük görseller. Telefonla çekilmiş 5 MB’lık bir fotoğrafı doğrudan sayfaya koymak, en sık yapılan hata. Görselleri sayfada görüneceği boyuta küçültün ve WebP gibi hafif bir biçimde kaydedin. Web.dev’e göre sayfaların yaklaşık yüzde 80’inde LCP öğesi bir görsel, yani en büyük kazanç genellikle burada.
- Gereksiz eklenti ve betikler. Kullanmadığınız her eklenti, sayaç ve takip kodu sayfaya yük bindirir. Kullanmadığınızı kaldırın.
- Yavaş sunucu. Sayfa kodu iyi olsa bile sunucu geç cevap veriyorsa hiçbir şey kurtarmaz. Paylaşımlı ve dolu bir sunucu yoğun saatlerde yavaşlayabilir.
- Ağır tema ya da şablon. Her işe yarayan özelliği içine doldurmuş hazır şablonlar gerektiğinden fazla kod yükler. Bu konuyu hazır şablon mu, özel tasarım mı yazımızda anlattık.
- Görsellerin boyutunun belirtilmemesi. Görselin ne kadar yer kaplayacağı kodda yazmıyorsa sayfa yüklenirken kayar. Bu, CLS sorununun klasik sebebi.
- Önbellek ve sıkıştırma eksikliği. Tekrar gelen ziyaretçinin aynı dosyaları baştan indirmesi gerekmemeli. Doğru ayar, ikinci ziyareti belirgin biçimde hızlandırır.
- Yazı tipleri ve gereksiz dış kaynaklar. Her dış siteden çekilen yazı tipi ya da video ek bir bekleme demek. Mümkünse kendi sunucunuzdan yükleyin, videoları ihtiyaç olunca çağırın.
Site hızı için önce neye dokunmalı?
Hepsini aynı anda düzeltmeye çalışmayın. Pratik sıra şöyle:
- Önce ana sayfanızı ve en çok ziyaret edilen iki üç sayfayı ölçün.
- Raporun “Fırsatlar” bölümünde en çok kazanç vadeden maddeyi bulun. Çoğu zaman bu görsel boyutudur.
- Düzeltin, tekrar ölçün, sonra bir sonrakine geçin.
Küçük adımlarla ilerlemek, site hızı çalışmasını yönetilebilir tutar.
15 dakikalık site hızı kontrolü
Teknik bilginiz olmasa da bugün yapabileceğiniz basit bir kontrol var. Bir kahve eşliğinde şu adımları izleyin:
- PageSpeed Insights’ı açın ve ana sayfa adresinizi girin. Telefon sonucunu not edin.
- Raporda LCP, INP ve CLS değerlerine bakın. Hangisi kırmızı ya da turuncuysa asıl sorun orada.
- Sayfanızı kendi telefonunuzdan, Wi-Fi’yi kapatıp mobil veriyle açın. Gözünüzle kaç saniyede kullanılabilir hâle geldiğine bakın.
- En çok ziyaret edilen iki sayfa için aynı testi tekrarlayın. Genellikle iletişim ve hizmet sayfalarıdır.
- Sonuçları bir kenara yazın. Düzeltme yaptıktan sonra aynı testi tekrarlayıp farkı görün.
Bu kontrol size sorunun büyüklüğünü gösterir. Karar vermek için mükemmel bir rapora ihtiyacınız yok, sadece bir başlangıç noktasına ihtiyacınız var.
Site hızı konusunda sık yapılan yanlışlar
Hız çalışmalarında şu hataları sık görüyoruz:
- Sadece bilgisayardan test etmek. Ofisteki hızlı internet, müşterinin yoldaki bağlantısını yansıtmaz.
- Her şeyi eklentiyle çözmeye çalışmak. Bir hız eklentisi bazen yardımcı olur, ama sorunun kaynağı ağır görsel ya da kötü kodsa eklenti sadece yama olur. Üstüne yeni bir yük de bindirir.
- Bir kez düzeltip unutmak. Site zamanla yeni görseller, yeni eklentiler ve yeni sayfalarla ağırlaşır. Hız, bir kerelik değil, düzenli yapılan bir işlemdir.
- Puanın peşinden koşmak. Bir tasarımı bozup puanı 3 puan artırmak, müşteriye hiçbir şey kazandırmaz. Hedef gerçek ziyaretçinin rahatı.
Yeni içerik eklerken hızı nasıl korursunuz?
Sitenizi bir kez hızlandırmak yeterli değil, çünkü her yeni sayfa ve görsel yükü yeniden artırır. Birkaç alışkanlık bunu önler:
- Yeni bir fotoğraf yüklemeden önce boyutunu küçültün. Bunun için ücretsiz araçlar yeterli.
- Sayfaya gömülen videoyu, ziyaretçi oynatana kadar yüklemeyin. Çoğu platform bunu seçenek olarak sunar.
- Yeni bir eklenti kurmadan önce gerçekten ihtiyaç duyup duymadığınızı sorun ve kurduktan sonra ölçümü tekrarlayın.
- Ayda bir ana sayfanızı PageSpeed Insights’ta çalıştırıp sonucu önceki ayla karşılaştırın.
Bu alışkanlıklar küçük görünür, ama bir yıl sonra hızlı kalan site ile yavaşlayan site arasındaki farkı yaratır.
Telefonda site hızı daha da önemli
Ziyaretçilerinizin büyük bölümü telefondan gelir. Telefon bağlantıları dalgalanır ve cihazlar bilgisayardan zayıftır. Bu yüzden bilgisayarda hızlı görünen bir site telefonda yavaş olabilir ve Google değerlendirmesinde de bu fark görünür. Site hızı çalışmasına telefondan başlamak en doğru yol. Mobil deneyimin tamamı için mobil uyumlu web sitesi rehberimize göz atın.
Kendiniz mi yapmalısınız, uzman mı?
Görsel küçültmek ve kullanılmayan eklentiyi silmek çoğu işletme sahibinin kendi yapabileceği işler. Ama sunucu ayarı, önbellek, kodun sadeleştirilmesi ve ağır şablonun değişmesi teknik bilgi ister. Yanlış bir ayar siteyi bozabilir.
Sıfırdan bir site planlıyorsanız hız, tasarım aşamasında baştan düşünülürse en az emekle çözülür. Bu konuda kurumsal web sitesi hizmetimize bakabilirsiniz. Mevcut sitenizin zamanla yavaşlamasını önlemek içinse düzenli bakım ve destek en güvenli yol: güncellemeler, yedekler ve hız kontrolleri bir arada yürür.
Sonuç
Site hızı bir teknik süs değil, müşterinin kapıdan girip girmeyeceğini belirleyen ilk izlenim. Üç ölçüyü bilin, ücretsiz araçla ölçün, en büyük sorunu önce çözün. Aynı gün içinde sitenizi PageSpeed Insights’ta bir kez çalıştırmak bile, nerede kaybettiğinizi gösterir.
