Bir web sitesi hazırlarken en çok vakit alan işlerden biri görsel bulmaktır. Stok fotoğraf sitelerinde saatlerce aranır, sonunda herkesin kullandığı aynı gülümseyen ofis çalışanları seçilir. Artık birçok işletme bu boşluğu yapay zeka görseli ile dolduruyor. Peki ziyaretçiler bunu nasıl karşılıyor? Kullanıcı deneyimi alanının en bilinen araştırma kuruluşlarından Nielsen Norman Group (NN/g), bu soruyu test etti. Sonuç birçok kişinin beklediğinden farklı.
Araştırma nasıl yapıldı?
NN/g’nin yayımladığı çalışmada 77 katılımcıya, hayali bir danışmanlık firmasının web sayfasının 6 farklı sürümü gösterildi. Sayfalar tamamen aynıydı, tek fark en üstteki büyük görseldi:
- 3 sürümde ChatGPT ile üretilmiş yapay zeka görseli vardı.
- 3 sürümde gerçek stok fotoğraf vardı.
Görseller dışında metin, renk ve düzen birebir aynı tutuldu, böylece farkın yalnızca görselden kaynaklanması sağlandı. Katılımcılar her sayfayı 10 saniye inceledi ve firmayı güvenilirlik, profesyonellik ve samimiyet açısından 7 puanlık bir ölçekte değerlendirdi. Önemli bir ayrıntı: katılımcılara çalışmanın yapay zeka görselleriyle ilgili olduğu söylenmedi.
Yapay zeka görseli güveni düşürdü mü?
Hayır. NN/g’nin ifadesiyle, test edilen yapay zeka görsellerinin sitenin güvenilirliğini düşürdüğüne dair bir kanıt bulunmadı.
Rakamlar neredeyse eşitti. Yapay zeka görseli olan sayfalar güvenilirlik ve profesyonellikte 0,2 puan, samimiyette 0,4 puan daha yüksek aldı. 7 puanlık bir ölçekte bu farklar çok küçük. İstatistiksel olarak anlamlı çıkan tek fark samimiyetteydi, ama araştırmacılar bunun pratikte önemli bir etkisi olmadığını vurguluyor.
Kısacası ziyaretçi görselin kaynağını bilmediğinde, iyi seçilmiş bir yapay zeka görseli iyi seçilmiş bir stok fotoğraf kadar iş görüyor.
Asıl farkı yaratan neydi?
Araştırmanın en öğretici kısmı burası. Katılımcıların yorumlarını belirleyen şey görselin nasıl üretildiği değil, ne gösterdiğiydi.
- Farklı insanları kapsayıcı biçimde gösteren görseller, kaynağı ne olursa olsun olumlu yorum aldı.
- Tek tip insanlar ya da hiyerarşik bir ilişki çağrıştıran görseller şüpheyle karşılandı. Gerçek stok fotoğraflardan biri bile bu yüzden eleştirildi.
Yani sorun yapay zeka değil, kötü seçilmiş görsel. Bu, stok fotoğraf için de yıllardır geçerli olan bir kural. Ziyaretçi sayfaya baktığında kendine “bu firma benim gibi insanlarla mı çalışıyor?” diye sorar. Görsel bu soruya olumlu cevap veriyorsa işini yapmış demektir. Cevap olumsuzsa, görselin kaynağının bir önemi kalmaz.
Ziyaretçi fark ederse ne oluyor?
Burada tablo değişiyor. Katılımcılar bir görselin yapay zekayla üretildiğinden şüphelendiğinde siteyi daha olumsuz değerlendirdi. İlginç olan, bu olumsuzluğun yanlışlıkla yapay zeka sanılan gerçek stok fotoğraflara da yansıması.
Bunu yemek fotoğrafına benzetebilirsiniz. Tabağın fotoğrafı ne kadar güzel olursa olsun, müşteri “bu bizim tabağımız değil” diye düşünürse güveni sarsılır.
NN/g ayrıca Avrupa Birliği düzenlemelerinin yapay zeka içeriğinin etiketlenmesini zorunlu kıldığını hatırlatıyor. Ziyaretçi kaynağı öğrendiğinde bir güven kaybı yaşanabileceği için bu konu ileride daha da önemli hâle gelecek.
Sitenizde yapay zeka görseli kullanacaksanız
NN/g’nin önerileri, sahada bizim de gördüğümüz hatalarla örtüşüyor. Yayına almadan önce şu dört kontrolü yapın:
- Temsil: Görseldeki insanların konumu, rolleri ve çeşitliliği hedef kitlenizle uyumlu mu? Kalıp yargı içeriyor mu?
- Üretim hataları: Eller, parmaklar, görseldeki yazılar ve yansımalar doğru mu? Altı parmaklı bir el, bütün sayfanın inandırıcılığını götürür.
- Gerçekçilik ve uyum: Görsel sitenizin konusuna ve geri kalan görsellerin üslubuna uyuyor mu?
- Kullanım hakkı: Aracın eğitim verisi politikasını ve ticari kullanım koşullarını biliyor musunuz?
Yapay zeka görseli nerede kullanılmamalı?
Bazı yerlerde gerçek fotoğrafın yerini hiçbir şey tutmaz. Ekibinizin fotoğrafı, işyerinizin içi, sattığınız gerçek ürün ve tamamladığınız işler bunların başında geliyor. Bu alanlarda yapay zeka görseli kullanmak, ziyaretçi fark ettiğinde doğrudan aldatılma hissi yaratır. “Hakkımızda” sayfasında var olmayan bir ekip, en hızlı güven kaybettiren hatalardan biridir.
Doğru yer ise genel ve temsili alanlar: blog yazısı kapakları, hizmet sayfalarındaki kavramsal görseller, arka planlar ve soyut çizimler.
Görsel ne olursa olsun bu iki kuralı atlamayın
Kaynağı ne olursa olsun, sitenizdeki her görselin iki teknik görevi var.
Birincisi hız. Telefondan sitenize giren bir ziyaretçi için ağır bir görsel, sayfanın geç açılması demek. Görselleri WebP gibi modern formatlarda ve ekranda göründüğü boyutta yükleyin. Kamera ya da üretim aracından çıkan dev dosyayı olduğu gibi sitenize koymak, en sık gördüğümüz hız sorunlarından biri.
İkincisi alt metin. Görme engelli ziyaretçiler ekran okuyucuyla sitenizi gezerken görselin ne anlattığını bu metinden öğrenir. Google da görselin konusunu büyük ölçüde alt metinden anlar. “görsel1.jpg” yerine “toplantı odasında proje planını inceleyen ekip” gibi kısa ve açıklayıcı bir cümle yazın.
Bu iki kural, ziyaretçinin görseli fark etmesinden çok daha sık sonuç belirler. Güzel ama yavaş açılan bir görsel, hiç görülmeden ziyaretçiyi kaybettirebilir.
İşletmeniz için sonuç
Bu araştırma yapay zeka görseline toptan “evet” demek değil. Söylediği şey daha incelikli: görselin kaynağından çok, ne anlattığı ve ne kadar özenle seçildiği önemli. İyi bir yapay zeka görseli, kötü bir stok fotoğraftan daha iyidir. Gerçek bir fotoğraf ise sizi anlatan her yerde ikisinden de iyidir.
Sitenizde görsel dili baştan doğru kurmak için kurumsal web sitesi hizmetimize, ürün görsellerinin satışa etkisi için e-ticaret sayfamıza bakabilirsiniz.
